มะขามป้อมซ่อมสุขภาพ
มะขามป้อม หรือ ชื่อวิทยาศาสตร์เรียกว่า Phyllanthus emblica Linn. วงศ์ EUPHORBIACEAE
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ นั้น พบว่ามะขามป้อมเป็นพรรณไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูงประมาณ 7 เมตร เปลือกค่อนข้างเรียบเกลี้ยง ใบเป็นใบประกอบ ใบย่อยออเรียงกันเป็น 2 แถว คล้ายขนนก ใบย่อยมีขนาดเล็ก ยาวประมาณ 1 เซนติเมตร ปลายใบแหลมยาวรี มีสีเขียวแก่ ดอกเป็นช่อหรือเป็นกระจุกเล็กๆ ลักษณะของผลกลม เกลี้ยง เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 2 เซนติเมตร มีรอยแยกแบ่งออกเป็น 2 ซีก ผลอ่อนสีเขียวออกเหลือง ผลแก่สีน้ำตาล มีเมล็ดสีน้ำตาล ส่วนที่ใช้มาทำยานั้นพบว่า เกือบทุกส่วน สามารถนำมาทำยาได้ทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็น ผล ใบ เปลือกต้น ราก และปมที่ก้าน โดยเราแต่ละส่วนนั้น มีระยะเวลาในการเก็บที่แตกต่างกันออกไป
ช่วงเวลาในการเก็บ
ผล : เก็บเมื่อแก่ ใช้สด หรือตากแห้งเก็บไว้ใช้ ผลแห้ง ลักษณะกลม มีรอยแยกแบ่งออกเป็น 6 กลีบ เส้นผ่า ศูนย์กลางประมาณ 2 ซ.ม. ผิวนอกขรุขระ สีน้ำตาล ส่วนหัวมีรอยขั้วก้านผล เนื้อผลเหนียว แตกยาก ทุบแตก เนื้อในสีเหลืองอ่อน มีเมล็ดสีน้ำตาลอยู่ภายใน ผลแห้งที่ดีควรมีขนาดใหญ่ อวบอิ่มและแห้ง ไม่มีก้านผลติดมา
ใบ : ใช้สด
เปลือกต้น : เก็บในฤดูร้อนและฤดูหนาว ใช้สด หรือตากแห้งเก็บไว้ใช้
ราก : เก็บได้ตลอดปี ใช้สด หรือตากแห้ง เก็บไว้ใช้
ปมที่ก้าน : เป็นก้านแก่ที่มีแมลงเจาะแล้วพองออกเป็นก้อน เก็บในตอนทีตัวอ่อนของแมลงยังไม่เจาะออกมา ใช้น้ำร้อนลวก ให้หนอนตาย แล้วตากแห้งเก็บไว้ใช้ (แมลงมักมาเจาะแล้ววางไข่บนกิ่งก้านแก่ บริเวณนั้น จะพองเป็นก้อนโต มีเส้นผ่าศูนย์กลาง 1 - 1.5 ซม.ยาว 2 - 3 ซม.ผิวนอกสีเหลืองเทา หรือสีแก่ มีรอยย่นและแตก ผ่าดูเนื้อในมีสีเหลืองอ่อน ตรงกลางมีรูเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 3 ซม. ภายในหนอน 1 ตัว สีดำคล้ายลูกน้ำยาวประมาณ 1 ซม.)
สรรพคุณ
ผล : รสขมชุ่มคอ เปรี้ยว เย็นจัด ใช้ละลายเสมหะ กระตุ้นน้ำลาย แก้กระหายน้ำ ไอ หวัด เจ็บคอ คอแห้ง และคอตีบ
ใบ : รสเปรี้ยวชุ่ม แก้ผิวหนัง เป็นผื่นคันมีน้ำเหลือง บิดแบคทีเรีย เด็กผิวหนังเป็นแผลมีหนองเรื้อรัง ฝีคันฑสูตร
เปลือกต้น : รสเปรี้ยว เย็นจัด แก้บาดแผลเลือดออก บิด และแผลฟกช้ำจากหกล้มหรือ กระทบกระแทก
ราก : รสฝาด ชุ่ม เย็นจัด แก้ร้อนใน ท้องเสีย ความดันเลือดสูง โรคเรื้อน และใช้พอกแก้พิษตะขาบกัด
ปมที่ก้าน : แก้ปวดกระเพาะอาหาร ปวดเมื่อยในกระดูก เด็กเป็นตานขโมย ไอ ปวดฟัน ปวดท้องน้อย และไส้เลื่อน
ส่วนวิธีที่และปริมาณที่ใช้นั้น
ผล : แบบแห้ง 6 - 9 กรัม (สด 10 - 20 กรัม) ต้มน้ำหรือคั้นเอาน้ำกิน ใช้ภายนอกตำคั้น เอาน้ำถูกทา
ใบ : แบบสด 15 - 30 กรัม ต้มน้ำกิน ใช้ภายนอก ตำพอก หรือต้มน้ำเอาน้ำชะล้าง
เปลือกต้น : แบบแห้ง 3 - 10 กรัม ต้มน้ำกิน ใช้ภายนอกต้มเอาน้ำชะล้างหรือบดเป็นผงทา
ราก : แบบแห้ง 6 - 15 กรัม ต้มน้ำกิน ใช้ภายนอก ต้มเอาน้ำชะล้าง ปมที่ก้าน 10 - 30 อันต้มน้ำกิน
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ นั้น พบว่ามะขามป้อมเป็นพรรณไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูงประมาณ 7 เมตร เปลือกค่อนข้างเรียบเกลี้ยง ใบเป็นใบประกอบ ใบย่อยออเรียงกันเป็น 2 แถว คล้ายขนนก ใบย่อยมีขนาดเล็ก ยาวประมาณ 1 เซนติเมตร ปลายใบแหลมยาวรี มีสีเขียวแก่ ดอกเป็นช่อหรือเป็นกระจุกเล็กๆ ลักษณะของผลกลม เกลี้ยง เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 2 เซนติเมตร มีรอยแยกแบ่งออกเป็น 2 ซีก ผลอ่อนสีเขียวออกเหลือง ผลแก่สีน้ำตาล มีเมล็ดสีน้ำตาล ส่วนที่ใช้มาทำยานั้นพบว่า เกือบทุกส่วน สามารถนำมาทำยาได้ทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็น ผล ใบ เปลือกต้น ราก และปมที่ก้าน โดยเราแต่ละส่วนนั้น มีระยะเวลาในการเก็บที่แตกต่างกันออกไป
ช่วงเวลาในการเก็บ
ผล : เก็บเมื่อแก่ ใช้สด หรือตากแห้งเก็บไว้ใช้ ผลแห้ง ลักษณะกลม มีรอยแยกแบ่งออกเป็น 6 กลีบ เส้นผ่า ศูนย์กลางประมาณ 2 ซ.ม. ผิวนอกขรุขระ สีน้ำตาล ส่วนหัวมีรอยขั้วก้านผล เนื้อผลเหนียว แตกยาก ทุบแตก เนื้อในสีเหลืองอ่อน มีเมล็ดสีน้ำตาลอยู่ภายใน ผลแห้งที่ดีควรมีขนาดใหญ่ อวบอิ่มและแห้ง ไม่มีก้านผลติดมา
ใบ : ใช้สด
เปลือกต้น : เก็บในฤดูร้อนและฤดูหนาว ใช้สด หรือตากแห้งเก็บไว้ใช้
ราก : เก็บได้ตลอดปี ใช้สด หรือตากแห้ง เก็บไว้ใช้
ปมที่ก้าน : เป็นก้านแก่ที่มีแมลงเจาะแล้วพองออกเป็นก้อน เก็บในตอนทีตัวอ่อนของแมลงยังไม่เจาะออกมา ใช้น้ำร้อนลวก ให้หนอนตาย แล้วตากแห้งเก็บไว้ใช้ (แมลงมักมาเจาะแล้ววางไข่บนกิ่งก้านแก่ บริเวณนั้น จะพองเป็นก้อนโต มีเส้นผ่าศูนย์กลาง 1 - 1.5 ซม.ยาว 2 - 3 ซม.ผิวนอกสีเหลืองเทา หรือสีแก่ มีรอยย่นและแตก ผ่าดูเนื้อในมีสีเหลืองอ่อน ตรงกลางมีรูเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 3 ซม. ภายในหนอน 1 ตัว สีดำคล้ายลูกน้ำยาวประมาณ 1 ซม.)
สรรพคุณ
ผล : รสขมชุ่มคอ เปรี้ยว เย็นจัด ใช้ละลายเสมหะ กระตุ้นน้ำลาย แก้กระหายน้ำ ไอ หวัด เจ็บคอ คอแห้ง และคอตีบ
ใบ : รสเปรี้ยวชุ่ม แก้ผิวหนัง เป็นผื่นคันมีน้ำเหลือง บิดแบคทีเรีย เด็กผิวหนังเป็นแผลมีหนองเรื้อรัง ฝีคันฑสูตร
เปลือกต้น : รสเปรี้ยว เย็นจัด แก้บาดแผลเลือดออก บิด และแผลฟกช้ำจากหกล้มหรือ กระทบกระแทก
ราก : รสฝาด ชุ่ม เย็นจัด แก้ร้อนใน ท้องเสีย ความดันเลือดสูง โรคเรื้อน และใช้พอกแก้พิษตะขาบกัด
ปมที่ก้าน : แก้ปวดกระเพาะอาหาร ปวดเมื่อยในกระดูก เด็กเป็นตานขโมย ไอ ปวดฟัน ปวดท้องน้อย และไส้เลื่อน
ส่วนวิธีที่และปริมาณที่ใช้นั้น
ผล : แบบแห้ง 6 - 9 กรัม (สด 10 - 20 กรัม) ต้มน้ำหรือคั้นเอาน้ำกิน ใช้ภายนอกตำคั้น เอาน้ำถูกทา
ใบ : แบบสด 15 - 30 กรัม ต้มน้ำกิน ใช้ภายนอก ตำพอก หรือต้มน้ำเอาน้ำชะล้าง
เปลือกต้น : แบบแห้ง 3 - 10 กรัม ต้มน้ำกิน ใช้ภายนอกต้มเอาน้ำชะล้างหรือบดเป็นผงทา
ราก : แบบแห้ง 6 - 15 กรัม ต้มน้ำกิน ใช้ภายนอก ต้มเอาน้ำชะล้าง ปมที่ก้าน 10 - 30 อันต้มน้ำกิน
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น